Historias de cóbregas

Douche conta de varias historias relacionadas cas cóbregas.

- Referiume un amigo da banda de Piquín que una vez presenciara una loita entre una víbora e una donicela. A donicela brincaba arredor da cobra tentando morderlle na cabeza e a cobra embestía tratando de morderlle á donicela. De cando en cando, a donicela, deixaba a loita e corría hasta un cardo que había cerca e fregabase contra él, retornando de novo a atacar á víbora. O meu amigo, intrigado polo papel do cardo naquela loita, arrincouno e tirouno fora do alcalce da denosiña. Cando ésta volviu de novo a intentar fregarse contra o cardo, empezou a dar voltas desesperada, en busca dél, hasta que ós poucos momentos, ó non achalo, caiu morta. Preguntabase o meu amigo se o cardo lle proporcionaría alguna clase de antídoto á denosiña, contra as mordeduras da víbora.

- A miña muller é da banda de Curtis e contoume que de pequeña, apañando o centeo, ca man esquerda separabanse un pouco as canas de cereal para poder meter a fouciña e cortar, e nunha desas sentiu un peso desusado no alto e ó levantar a vista viu espantada una cóbrega de cerca dun metro enrroelada nas espigas que a duras penas soportaban o seu peso. ¿Estaría asoleándose ou asexando alguna presa?.

- Nos días de vran de muito calor séntense cantar as cóbregas, que producen un son agudo e metálico perfectamente audible que soa algo como “chás-chás-chás” . Nesas ocasións din os veciños: “cantan as cobras; ven chuvia”.

- En Carnota, avisabanlle ós cativos, que había que ter conta que non caera leite na corte ó muxir, nin deixar que ás vacas lle deitaran os tetos, porque eso atraía as cobras que seique teñen un mamar tan gostoso que as vacas antes queren que lle mame una cobra que a sua cria. Outra variante é o conto dunha muller que quedou a dormir dándolle o peito á criatura. Cando acordou, tiña una cobra mamando do seu peito e para que o neno non chorara, metéralle a punta do rabo na boca coma se fora un chupete.

Historias facilitadas por Pepe da Cañada, autor do blogue http://republicadecarnota.blogspot.com/

Mais de Lagartos e cobras

Esta é unha lenda que escoitei varias veces, a última que lembro de boca do avó da miña muller, trátase dun suceso contado como verídico, neste caso ocorrido ao irmán do narrador:

"Estando meu irmán durmindo no monte sentiu como algo lle facía cóxegas debaixo da nariz, esto despertouno, e puido ver que o que lle facía cóxegas era un lagarto e que cerca andaba unha víbora: o lagarto fora avisalo de que se estaba achegando a víbora, gracias ao lagarto pudo escapar ".

Un nome vernáculo dun réptil lingüísticamente interesante

Vou transcribir unha conversa que mantiven por correo electrónico con Serafín Álvarez e que me pareceu de interese para subir a Lendas Herpetolóxicas, aínda que non trate precisamente de lendas. Preguntaba o seguinte a través do blogue de Verín Natural:

Quixera saber cal é o réptil que pola zona de Vilardevós e Riós denominan ESCOUPARIÑO.

Resposteille o seguinte:

Se miras no blogue verin-natural hai una entrada sobre nomes vernáculos de fauna da comarca de Verín-Monterrei: http://verin-natural.blogspot.com/2008/06/nomes-vernculos-da-comarca-de-vern.html , aquí puxemos varios nomes que fumos recollendo de distintas especies de aves, réptiles, etc. que se lles da na comarca, entre elas están: Escauparón, Chalcides striatus, recollido na Gudiña; Escouparón, Chalcides striatus, Chalcides bedriagai, recollido en San Cibrao (Oímbra); Escóupolo, Chalcides striatus, Chalcides bedriagai, recollido en Castrelo de Abaixo (O Riós); como verás, o que ti dis, Escoupariño, case con toda seguridade entraría dentro destas dúas especies, son os que en castelán se lles chama Eslizón, o común e o ibérico, en guías de galego tamén se lles chama Esgonzo.

O que achei máis interesante desta conversa refírese ao que comentou logo:

O nome de ESCOUPARIÑO escoiteillo a un alumno procedente de Lamardeite (Vilardevós). Eu son profesor de galego no IES Castro de Baronceli, que recibe aos rapaces de toda a comarca de Monterrei (desde Laza a Medeiros e de Cualedro ás Vendas da Barreira). Gústanme a natureza e as palabras. Ese día buscabamos o termo que tivese as cinco vogais, como murciélago en castelán, e saíu o ESCOUPARIÑO... Apréndese moito cos rapaces!!!

Cando menos un nome vernáculo dun réptil lingüísticamente interesante, non si?

Deámoslle as grazas a Serafín Álvarez e aos seus alumnos.

Definición de serpiente no Grove

Serpiente. sf., serpiente; esta palabra es de mal presagio; si se emplea conviene finalizar con la palabra lajarto, con el fin de evitar que suceda alguna desgracia.


Referencia: Enríquez, M. C. 1974. Léxico de O Grove. Verba 3: 1-168. Universidade de Santiago de Compostela.

Cosme Damián

Pedra do Raio

Xosé Ramón Reigada envíanos unhas fotografías sobre unha verdadeira Pedra do Raio. Este tipo de pedras proveñen do monte. Ás veces son creadas polo raio que cae no alto dun monte e normalmente un monte máxico ou sagrado na zona e moitas veces con presencia dun castro, cruceiro ou ermida.

Moitas veces, como xa me ten contado Xosé Ramón, estas pedras son realmente achádegos celtas, como poden ser puñais de anteras ou pedras ou obxectos de forma singular debido a que son obra dos nosos antergos.

Ahí vai unha imaxe sobre esta pedra milagreira que, como lle comentaban ó noso amigo e naturalista verinés, soamente hai que pasar a pedra por onde trabou a víbora para sanar o paciente. Esta pedra provén da zona de Madanela (concello de Monterrei):




Agradecerlle a Xosé Ramón a aportación desta interesante historia.

Martiño

Malos senabreses

As malas linguas falan do ruíns que son algúns senabreses (comarca da Senabria, Zamora). En Sayago (Zamora) dise que: "Si ves una culebra y un senabrés, mata'l senabrés y deja la culebra".

Cosme D. Romay

Culebras e bastardos

Na comarca de Sayago (oeste de Zamora), as cobras teñen moi mala reputación. Así, son perseguidas con saña cando entran nas casas, sobre todo o "bastardo" (Malpolon monspessulanus). Recolleuse alí un testemuño revelador: "Los lagartos si los veo no me importa dejarlos vivir, pero como vea un bastardo... ese no sale con vida...". Por último, culebrón sería "Herpes zóster, enfermedad vírica" (Panero & Sánchez, 2005).

Panero, J. A. & Sánchez, C. 2005. Sayago, Costumbres, Creencias y Tradiciones. 2ª edición. ADERISA, Zamora. 208 pp.

Cosme D. Romay